Những bài thơ hay làng Mai Xá thế kỷ 20

Làng Mai Xá Chánh không những nổi tiếng anh hùng bất khuất với lịch sử chống giặc ngoại xâm, truyền thống hiếu học, ẩm thực, di tích văn hóa, các lễ hội truyền thống.. mà còn vang danh muôn thuở với những khúc ca, hò, vè.. chan chứa nghĩa tình sâu nặng. Với giọng thơ bình dị mộc mạc nhưng sâu sắc đã làm lay động xao xuyến lòng người biết bao thế hệ con cháu làng Mai.

nhung-bai-tho-hay-lang-mai-xa-chanh-the-ky-20c

Đình làng Mai Xá Chánh-Di tích văn hóa có từ ngàn xưa

Sau đây Mai Linh xin phép được chọn lọc một số bài tiêu biểu của thế kỷ 20 trước nhằm khơi dậy những nét tinh túy nhất của thơ ca đương đại.

Quê ta

Mai Xá – Gio Mai đẹp thắm tình
Hàng tre êm ả bóng xinh xinh
Tiêu ma hùm sói nơi nhân kiệt
Tan tác cú diều chốn địa linh
Cửa mở thênh thang làn gió mới
Trăm hoa đua nở ánh bình minh
Gio Linh toả sáng hồn non nước
Quảng Trị đất này mãi thọ ninh
(Hoàng Tiến Hành)

Làng quê

Mai Xá làng quê đất nghĩa tình
Bao đời tạo lập dáng hiền xinh
Cỏ cây tươi tốt nhờ thần hiển
Chùa miếu khang trang bởi thánh linh
Trừ diệt xâm lăng tan bóng tối
Dựng xây cuộc sống rạng bình minh
Bà con làng xóm vui đoàn tụ
Cùng hưởng lộc trời phúc – thọ – ninh
(Thang Ngọc Pho)

nhung-bai-tho-hay-lang-mai-xa-chanh-the-ky-20

Bà con làng Mai Xá Chánh đang đãi “Chắt Chắt” mỗi khi chiều về

Vịnh bảy họ làng mai

Mai Xá xưa rày tiếng ngũ Trương
Lê Bùi hai họ cũng hùng cường
Trương Quang ông Trợ, thơ trăm cuốn
Trương Khắc thầy đồ, lúa vạn lương
Trương Hữu vịt đàn, nhà phó Tạo
Trương Công bạc vạn tủ ông Cương
Trương Văn thầy Táo, lu đầy rượu
Thông thản lắm tiền, cá thập lương
(Hoàng Hữu Huy)

Ba hạt giống đỏ

[Mai vàng tụ ngĩa]

Ba mầu giống đỏ đầu tiên
Dân làng kính phục, quan trên kiêng dè
Sớm đem chủ nghĩa Mác – Lê Nin
Về làng gieo cấy, phủ phê lá cành

(Trương Khắc Trại)

Dinh ông

Dinh Ông dựng ở đầu làng
Ba bề nước biếc, một đàng lối vô
Lùm cây che khuất kim ô !
Gió chiều nhẹ thổi, mặt hồ lung linh
Vút cao hoa trụ xinh xinh
Giữa một bình phong tạc hình song voi
Tiền đường câu đối sóng đôi
Hoành phi chính giữa, đời đời ghi công

nhung-bai-tho-hay-lang-mai-xa-chanh-the-ky-20h

Chùa làng Mai Xá Chánh

Gò làng

Gò làng một cảnh quê nhà
Cỏ kim dệt đệm, trăng ngà soi nghiêng
Gối đầu rừng đước mờ sương
Gác chân gò nỗi, hàng dương rì rào
Đò đêm khoát nước cây sào
Gió nồm dịu thổi, mây cao chín tầng
Nằm nghiêng thấy bến không gần
Nằm ngửa trông thấy sông Ngân rõ ràng
Ba bề mặt nước mênh mang
Lò nung vôi đứng mấy hàng chênh vênh
Đêm về bầu bạn quây quần
Hồn thơ một thuở, tuổi xuân một thời

(Bùi Thế Tâm)

Đất và nước làng Mai

Mùa xuân nắng đẹp gió lành
Trăng rằm sáng tỏ, lúa xanh đồng làng
Hôm nay pháo nổ từng tràng
Mừng ngày dựng lại đình làng thôn Mai
Bảy trăm năm trước nhờ ai
Ba ngài sáng lập, ba ngài linh thiêng
Trương, Lê, Bùi bậc thánh hiền
Thiên văn, địa lý chọn miền phì nhiêu
Sông dài, đất rộng, ruộng nhiều
Phía Đông giáp biển, chợ chiều cá tươi
Phía Tây một dãy cát “lòi”
Phù sa Thạch Hãn, tháng mười đầy kho
Mùa đông Hà Côộc lắm cò
Lượn quanh làng mạc, thuyền đò ngược xuôi
Ngô khoai đầy bãi bên Đuồi
Đồng Soi nổi tiếng gạo nuôi dân làng

Mọi nhà chưa phải giầu sang
Nhưng mà no đủ, đường hoàng dưới trên
Tre xanh bao bọc vững bền
Xây thành chiến luỹ dưới trên, trong ngoài
Mùa xuân đẹp hẳn mọi ngày
Lòi làng xanh mượt, hương bay mọi nhà
Mai vàng trang điểm, gần xa
Lư hương cát trắng đậm đà làm sao
Làng quê ven dải sông đào
Nối liền Tùng – Việt ra vào viếng thăm
Chợ Mai đã mấy trăm năm
Ngô đồng rợp bóng, tiếng tăm một thời
Cây dương trăm tuổi chọc trời
Đình làng to đẹp là nơi phụng thờ
Giếng chùa mát lạnh thơm tho
Nước trong, mạch tốt, ấm no dân lành
Giếng Lòi vị ngọt nổi danh
Mời nhau bát nước chè xanh ấm lòng…
(Trường ca-Trương Hữu Thảo)

nhung-bai-tho-hay-lang-mai-xa-chanh-the-ky-20f

Đê thủy lợi vùng nước Thây nhìn qua Bào Đôông và Lòi

Nhớ quê

“Ru em, em théc cho muồi
Để mẹ đi chợ mua vôi ăn trầu”
Nhớ sao giọng mẹ ngọt ngào
Lời ru dìu dặt thấm vào đêm sâu.
Nhớ thời còn nhỏ chăn trâu
Còn đâu lời chị, chợ Cỗu còn đây
Nhớ Văn Miếu dưới rừng cây
Mái cong cổ kính, tường xây thật dày.
Ôm cột lim nhớ những ngày
Đình làng tám cột vòng tay còn thừa
Mồng mười tháng sáu ngày xưa
Nhớ làng vào hội sớm trưa ngoài đình
Nhớ làng những buổi bình minh
Chợ Mai mua bán lượn quanh lắm hàng
Nhớ năm giặc Pháp quây càn
Đầu bêu giữa chợ oán hờn tận mây
Nhớ bao con gái, con trai
Quên mình ngã xuống có ngày hôm nay…

nhung-bai-tho-hay-lang-mai-xa-chanh-the-ky-20k

Một nhân chứng lịch sử, giọng ca vàng của người con Mai Xá Chánh

(Trương Hữu Thảo)

Quê tôi

Ngày trước, quê tôi
Nhiều lúa khoai, tôm cá bốn mùa
Chợ làng đông đúc, nào bán nào mua
Nhộn nhịp bốn mùa, ngày mưa ngày nắng
Xóm làng đường ngang, ngõ thẳng
Luỹ tre xanh điểm hoa trắng, hoa màu
Nhà giàu không phải ít đâu
Ruộng đất bạc mầu, tàn phá chiến tranh
Lớp trẻ theo lớp đàn anh
Trai gái, trẻ già đồng thanh kháng chiến
Cả dân làng cùng chung trận tuyến
Sức của, sức người cống hiến non sông
Hịch chiến tranh còn lại số không
Phải vùng lên theo tập quán ông cha
Dẫu ở làng hay ở nơi xa
Là người làng Mai, chúng ta chung sức
Cả cấp trên cùng ta góp nữa
Để làng Mai vượt đói, giảm nghèo
Để tiến lên làm giàu hơn trước
Có nên không? Hỡi các chị, các anh
(Lê Văn Kế)

nhung-bai-tho-hay-lang-mai-xa-chanh-the-ky-20d

Hoàng hôn về trên sông Hiếu quê ta

Gửi chồng tập kết miền bắc
(Trích)

Đêm nay em nằm không ngủ
Cứ lấy mấy lời nhắn nhủ của anh
Em ở nhà gìn giữ lều tranh .
Nuôi con dại, mẹ già cho trọn đạo
Rồi mai đây chắc lắm cơn giông bão
Em ở nhà giữ trọn đạo phu thê
Em ở nhà nhiệm vụ nặng nề
Khi đau ốm anh không thể về săn sóc
Nào là con đau, mẹ già trằn trọc
Một mình em khó nhọc biết bao.

Chúng cho em là gia đình Việt Cộng
Bắt buộc phải từ bỏ mối tình thương
Mặc cho thịt nát tan xương.
Em vẫn nguyện vàng phai đá nát
Dù trăm năm em vẫn giữ quyết một lòng
Mặc kệ ai miệng chuột, hàm dơi
Em tiết hạnh cho trọn tình yêu chung thủy.
Ngày mai thống nhất hai miền
Chữ tình còn đậm mối duyên còn nồng.
Hai ta chỉ quyết một lòng
Non sông thống nhất ước mong đợi chờ./.

(Trương Hữu Đạc)

Trên sông nhớ người em gái

Đò xuống Đông Hà
Nhìn trời bao la
Nhìn sông xanh biếc
Lòng bâng khuâng bồi hồi, da diết…
Nhớ thương ai? Dưới bến trên bờ…
Cây đa, bến cũ, chiếc đò xưa
Nay nhìn lại vẫn còn trong ký ức…
Đây Hói Sòng, mấy mươi năm về trước
Đò vô ra, neo đợi nước lên phiên
Trai khôn lại gặp gái hiền
Nơi bến hẹn ghe thuyền tứ xứ
Khúc hát giao duyên câu hò tình tự
Nhẹ mái chèo khi nước lớn trăng lên…
Còn đây ngã ba đại Độ, gió lặng sóng êm…
Và trên ấy ghe thuyền xuôi ngược
Sóng đôi bờ nhấp nhô mặt nước
Như vẫy chào người viễn xứ về quê…
Ai nhớ thương ai, không trọn câu thề

nhung-bai-tho-hay-lang-mai-xa-chanh-the-ky-20e

Trên sông nước nghẹn ngào nức nở
Phải chăng là hồn em đâu đó
Đã theo anh trong gió, trong mây
Đến ngã ba bến nước sông này
Như hiển hiện chập chờn…bên khoang lái…
Nho nhỏ bên tai…ngập ngừng, ái ngại
Với người xưa chưa trút cạn nỗi sầu
Vờn vương hoài, nghĩa nặng ơn sâu
Chưa một chút ơn đền, nghĩa trả
Trên dòng sông âm dương đôi ngả
Viết mấy lời từ tạ nương nương
Đá nát, vàng phai, cách biệt đôi đường
Lòng canh cánh nhớ thương tình cũ
Trăm đắng nghìn cay sang trang tình sử
Thôi thì thôi
Duyên nợ hết rồi!
Hãy tha thứ cho nhau!
(Trường Linh – Mai Quang Trí)

Thơ là tiếng nói từ trái tim đến tâm hồn, Dẫu những vần thơ trên có chút lạc vần, lạc điệu song cái cốt nhất làm mênh mang lòng người con làng Mai Xá Chánh chính là tấm lòng, là cốt cách của “Mai vàng tụ nghĩa”, “Bà mẹ Gio Linh” nuôi con đánh giặc, phảng phất đâu đây là tình làng nghĩa nhóm, một chút nhớ, một chút thương đong đầy tâm trạng. Xin chân thành biết ơn những văn nghệ sỹ, những người con trên đất mẹ Mai Xá Quảng Trị quê hương..Thế hệ trẻ hôm nay xin nguyện sẽ tiếp bước cha anh nằm gìn giữ và xây dựng Làng Mai Xá thân yêu và giàu đẹp. Trân trọng!

Quangtrimailinh sẽ tiếp tục tuyển chọn và đăng thêm một số bài thơ hay cuối thế kỷ 20 và đầu thế kỷ 21 để bà con yêu thơ và cảm nhận. Thân ái!

Trương Khắc Bản

(Theo Hữu Mai)

    Gửi bình luận

    Your email address will not be published. Required fields are marked *

    CÓ THỂ BẠN SẼ THÍCH